انواع پارچه برای دوخت لباس؛ هر پارچه برای چه لباسی مناسب است؟

شناخت پارچه و ویژگی های آن اولین و مهم ترین گام در فرایند دوخت لباس است. وقتی تصمیم به دوخت یک لباس می گیرید، انتخاب پارچه درست تعیین می کند که محصول نهایی تا چه حد خوش فرم، راحت، با دوام و متناسب با کاربرد مورد نظر خواهد بود. هر پارچه بر اساس الیاف تشکیل دهنده، نوع بافت و وزن خود رفتار متفاوتی نشان می دهد و اگر بدون توجه به این ویژگی ها دست به انتخاب بزنید، حتی بهترین الگو و دقیق ترین دوخت هم نمی تواند نتیجه مطلوبی ایجاد کند.

برای انتخاب هوشمندانه، پیش از هر چیز باید با ساختار الیاف و نحوه واکنش پارچه ها در برابر برش، دوخت و پوشش آشنا شوید. پارچه ها از نظر خاستگاه الیاف به سه دسته اصلی طبیعی، مصنوعی و ترکیبی یا نیمه مصنوعی تقسیم می شوند که هر کدام خصوصیات منحصر به فردی دارند.

دسته بندی الیاف و تاثیر آن بر رفتار پارچه

الیاف طبیعی از منابع گیاهی یا حیوانی به دست می آیند. پنبه، کتان، ابریشم و پشم معروف ترین الیاف طبیعی هستند. خصوصیت برجسته پارچه های حاصل از الیاف طبیعی، تنفس پذیری بالا، سازگاری با پوست و لطافت آن ها است. این پارچه ها جریان هوا را از خود عبور می دهند و رطوبت بدن را جذب می کنند، اما در مقابل چروک پذیری بیشتری دارند و ممکن است هنگام شستشو کمی آبرفت داشته باشند.

الیاف مصنوعی مانند پلی استر، نایلون و آکریلیک در فرایندهای شیمیایی تولید می شوند. این مواد مقاومت بسیار بالایی در برابر سایش، کشش و چروکیدگی دارند و رنگ را به خوبی در خود نگه می دارند. با این حال، تنفس پذیری آن ها کمتر از الیاف طبیعی است و رطوبت را به خود جذب نمی کنند، به همین دلیل در محیط های گرم ممکن است احساس گرما ایجاد کنند.

الیاف نیمه مصنوعی یا بازیافتی مثل ویسکوز و ریون از سلولز درختان ساخته می شوند. این الیاف ویژگی های مابین الیاف طبیعی و مصنوعی دارند؛ یعنی همانند پنبه لطیف و خنک هستند و ریزش بسیار زیبایی دارند، اما در حالت خیس مقاومت خود را تا حدی از دست می دهند. شناخت این خصوصیات به شما کمک می کند بدانید هر پارچه برای چه الگو و چه فصلی مناسب تر است.

پارچه های پنبه ای و نخی؛ انتخاب اول لباس های روزمره

پارچه های پنبه ای یا همان نخی، پرکاربردترین پارچه ها در جهان خیاطی هستند. الیاف پنبه به دلیل نرمی طبیعی، حس راحتی فوق العاده ای روی پوست ایجاد می کنند و هیچ گونه حساسیتی به وجود نمی آورند. توانایی پنبه در جذب رطوبت باعث می شود که بدن در طول روز خشک و خنک بماند.

از نظر دوخت، پارچه های نخی بسیار مطیع هستند؛ یعنی هنگام برش لیز نمی خورند و زیر پایه چرخ خیاطی به راحتی حرکت می کنند. به همین جهت، این پارچه ها بهترین گزینه برای خیاطان مبتدی محسوب می شوند.

چه لباس هایی با پارچه پنبه ای دوخته می شوند؟

• تیشرت ها و بلوزهای کژوال روزمره
• لباس زیر، لباس خواب و لباس خانه
• لباس های نوزاد و کودک به دلیل حساسیت بالای پوست آن ها
• پیراهن های مردانه خنک و مانتوهای تابستانی سبک

تنها نکته مهم درباره پارچه نخی این است که پیش از الگوکشی و دوخت، باید آن را یک بار بشویید تا آبرفت اولیه پارچه گرفته شود و لباس پس از دوخت تنگ نشود.

پارچه کتان؛ خنکی و وقار در روزهای گرم سال

کتان یکی از قدیمی ترین الیاف طبیعی است که از ساقه گیاه کتان به دست می آید. این پارچه از نظر بافت، متراکم تر و محکم تر از پنبه است و منافذ آن اجازه گردش هوای بسیار عالی را می دهند. پارچه کتان رطوبت را سریع تر از پنبه جذب کرده و سریع تر هم خشک می شود.

بافت کتان حالتی زبرتر و خشک تر نسبت به پنبه دارد و چروک پذیری آن بسیار بالا است. با این حال، چروک های پارچه کتان جزئی از هویت و زیبایی استایل کژوال آن به شمار می رود و نشانه مرغوبیت الیاف آن است.

کاربرد پارچه کتان در دوخت لباس

• مانتوها و تونیک های تابستانی
• شلوارهای خنک زنانه و مردانه
• کت های تک تابستانی و شومیزهای خنک
• سارافون و دامن های ساختاریافته

پارچه کتان به دلیل ایستایی مناسبی که دارد، برای دوخت لباس هایی که نیاز به خطوط مشخص و فرم قالبی دارند عالی است.

پارچه های پشمی؛ عایق گرما برای فصل های سرد

پشم از پوشش بدن گوسفند و سایر حیوانات تهیه می شود و یکی از بهترین عایق های حرارتی طبیعی است. الیاف پشم مجعد هستند و هوا را در میان خود حبس می کنند، به همین دلیل اجازه خروج گرمای بدن را نمی دهند. پارچه های پشمی تنوع بسیار زیادی دارند؛ از پشم های ضخیم و نمدی گرفته تا پارچه های پشمی ظریف مانند فستونی و کشمیر.

پارچه های پشمی ضد چروک هستند و به دلیل انعطاف پذیری الیاف، فرم خود را به خوبی حفظ می کنند. همچنین این پارچه ها رطوبت را جذب می کنند بدون این که سطح آن ها احساس خیسی منتقل کند.

چه لباس هایی از پارچه پشمی ساخته می شوند؟

• پالتوها، اورکت ها و بارانی های زمستانی
• کت و شلوارها و کت و دامن های رسمی پاییزه
• دامن های گرم زمستانی و سارافون های پشمی
• ژاکت ها و پلیورها

برای دوخت کت و شلوارهای مردانه و زنانه فاخر، معمولا از پارچه های فستونی پشمی ظریف استفاده می شود که ایستایی بسیار شیک و اتوپذیری فوق العاده ای دارند.

پارچه ابریشم؛ فاخرترین و لطیف ترین پارچه مجلسی

ابریشم الیاف طبیعی برپایه پروتئین است که توسط کرم ابریشم تولید می شود. پارچه ابریشم به خاطر درخشش طبیعی، لطافت بی نظیر، سبکی و ریزش فوق العاده اش شناخته شده است. این پارچه در زمستان گرم و در تابستان خنک می ماند، اگرچه به دلیل ارزش بالا و حساسیت شدید، بیشتر در لباس های خاص استفاده می شود.

برش و دوخت پارچه ابریشم به دقت بسیار بالایی نیاز دارد، زیرا پارچه روی میز کار و زیر پایه چرخ بسیار لیز می خورد و جای سوزن روی آن باقی می ماند.

کاربرد پارچه ابریشم در لباس

• لباس های شب، پیراهن های مجلسی و لباس عروس
• شومیزها و بلوزهای رسمی و گران قیمت
• شال، روسری و دستمال گردن های فاخر
• آستری لباس های سفارشی و گران قیمت

اگر به دنبال لباسی هستید که روی بدن کاملا بنشیند و با حرکت بدن ریزش زیبایی داشته باشد، ابریشم بهترین انتخاب است.

پارچه های جین و کتان ضخیم؛ نماد دوام و استایل کژوال

پارچه جین در واقع نوعی پارچه پنبه ای با بافت سرژه یا کج راه است که در آن نخ های پود از زیر دو یا چند نخ تار عبور می کنند. این نوع بافت باعث ایجاد استحکام فوق العاده و مقاومت بالا در برابر سایش می شود. پارچه های کتان ضخیم نیز ویژگی های مشابهی از نظر مقاومت دارند.

پارچه جین دارای وزن های مختلفی است؛ از جین های سبک برای پیراهن گرفته تا جین های سنگین برای شلوار و کاپشن.

چه لباس هایی با پارچه جین دوخته می شوند؟

• شلوارهای جین زنانه و مردانه
• کت ها و کاپشن های کژوال
• دامن ها، سارافون ها و سرهمی ها
• پیراهن های اسپرت جین با وزن سبک

ایستایی محکم پارچه جین باعث می شود که برای مدل های ساختاریافته و دارای دوخت های تزیینی یا رویه دوزی بسیار مناسب باشد.

پارچه های الیاف مصنوعی؛ پلی استر، نایلون و آکریلیک

الیاف مصنوعی نقش مهمی در صنعت پوشاک امروزی دارند. پارچه های پلی استر به داشتن مقاومت بالا، عدم آبرفت، چروک نشدن و ثبات رنگ عالی معروف هستند. نایلون نیز پارچه ای بسیار سبک و کشسان با مقاومت فوق العاده در برابر پارگی است.

اگرچه این پارچه ها برای استفاده مستقیم در هوای بسیار گرم توصیه نمی شوند، اما ترکیب آن ها با الیاف طبیعی باعث بهبود ویژگی های پارچه می شود؛ برای مثال ترکیب پنبه و پلی استر پارچه ای می سازد که هم خنک است و هم چروک نمی شود.

کاربرد پارچه های مصنوعی

• لباس های ورزشی و گرمکن ها به دلیل مقاومت و خشک شدن سریع
• کاپشن ها، پالتوهای ضدآب و بارانی ها
• لباس های کار و فرم های اداری که نیاز به شستشوی مداوم دارند
• آستری کت ها، پالتوها و دامن ها

پارچه های حریر، ساتن و کرپ؛ تنوع در لباس های زنانه

در دوخت لباس های زنانه، مجلسی و اداری، سه پارچه کرپ، ساتن و حریر سهم بسیار بزرگی دارند که هر کدام ویژگی های متفاوتی را ارائه می دهند.

پارچه کرپ بافت سوزنی، برجسته یا پیچیده دارد که می تواند از جنس ابریشم، پشم یا پلی استر باشد. کرپ افت و ریزش عالی دارد، چروک نمی شود و بدن نما نیست. به همین دلیل یکی از پرکاربردترین پارچه ها برای مانتوهای مجلسی، کت و شلوار زنانه، دامن و پیراهن های رسمی است.

پارچه ساتن با نوع خاصی از بافت شناخته می شود که یک روی آن بسیار براق و صاف و روی دیگر آن مات است. ساتن ریزش روانی دارد و نور را منعکس می کند. این پارچه برای دوخت لباس شب، شومیزهای مجلسی، لباس خواب و آستری های فاخر استفاده می شود.

پارچه حریر پارچه ای بسیار سبک، نازک و نیمه شفاف است که از الیاف پنبه، ابریشم یا پلی استر بافته می شود. حریر به دلیل حالت شناور و سبک خود، برای دوخت شومیزهای تابستانی، رویه لباس های مجلسی، لایه های رویی دامن و شال ها بسیار محبوب است.

نکات کلیدی در تطبیق پارچه با مدل لباس

برای این که دوخت موفقیت آمیزی داشته باشید، تنها شناخت نام پارچه کافی نیست؛ بلکه باید سه فاکتور اصلی را هنگام تطبیق پارچه با الگوی لباس در نظر بگیرید.

فاکتور اول، وزن و ضخامت پارچه یا همان گرماژ است. لباس هایی که نیاز به چین های زیاد یا چین کش شدن دارند، به پارچه های سبک و کم ضخامت نیاز دارند. در مقابل، لباس های کت و شلواری به پارچه هایی با وزن متوسط تا سنگین احتیاج دارند تا فرم خود را حفظ کنند.

فاکتور دوم، میزان کشسانی پارچه است. اگر الگوی شما برای پارچه های کشباف یا ریون طراحی شده است، نمی توانید از پارچه های بافته شده تار و پودی بدون کش استفاده کنید، زیرا لباس برای بدن تنگ خواهد شد و آزادی حرکت را سلب می کند.

فاکتور سوم، ضریب ریزش و ایستایی پارچه است. پارچه هایی مانند کرپ و ویسکوز ریزش بالایی دارند و خطوط بدن را به نرمی دنبال می کنند، در حالی که پارچه هایی مثل کتان و تافته ایستایی محکم و قالبی دارند و برای دامن های پف دار یا کت های ساختاریافته مناسب هستند.

خرید و تهیه پارچه از مارکت معتبر

نتیجه گیری

پارچه های طبیعی مانند پنبه، کتان، پشم و ابریشم با ارائه تنفس پذیری، لطافت و جلوه ای اصیل، برای لباس های روزمره، خنک تابستانی، گرم زمستانی و مجلسی فاخر به کار می روند؛ در حالی که الیاف مصنوعی و ترکیبی با ویژگی هایی نظیر چروک ناپذیری و دوام بالا، گزینه ای ایده آل برای پوشاک ورزشی، کاربردی و فرم های اداری هستند. در نهایت، هماهنگ ساختن جنس و رفتار پارچه با مدل الگو و طرح لباس، ضامن تولید لباسی خوش فرم، باکیفیت و ماندگار خواهد بود.