باز زمان انتخاب رشته نزدیک است و بحث همه داستان قدیمی و پر جنجال انتخاب رشته است. هر کسی که مجاز به انتخاب رشته شده یک سؤال مهم دارد: “انتخاب رشته با مشاور یا بدون مشاور؟” حقیقت این است که اگر قرار است به سراغ یک مشاور ناکارآمد بروید همان بهتر که خودتان در خانه به روش 10 سال پیش انتخاب رشته کنید، حداقل در این مورد هرچه قبول بشوید یک علاقه نسبی به آن داشته اید و اگر قبول نشوید به هر حال خود کرده را تدبیر نیست.
واقعیت این است مشاوره بد می‌تواند بسیار مخرب‌تر از مشاوره نگرفتن باشد. باید روراست باشیم همه می‌دانیم که بعضی از مشاوران در این فضا عملاً برای درآمدزایی حضور دارند و هیچ تجربه قابل توجه یا دانش مرتبطی با انتخاب رشته ندارند حتی لیستی از مراکز و مشاوران از طرف سنجش و آموزش پرورش مرتبط با این موضوع منتشر شد؛ اما باز هم استرس انتخاب رشته و ترس از آینده ممکن است باعث شود در لحظه نتوانید این موضوع را تشخیص بدهید.
برایتان سؤال است باید جلسه کدام مشاور را ترک کرد؟ یا چه شواهدی نشان می‌دهد که مشاور مد نظرتان فرد مناسبی برای انتخاب رشته نیست؟
در حالی که همه به دنبال مشاور انتخاب رشته خوب هستند ما در این مطلب می‌خواهیم بگوییم کدام مشاور انتخاب رشته راهتان را به ترکستان ختم خواهد کرد.
مشاوری که فقط رتبه را میبیند، چطور قرار است آینده داوطلب را ببیند؟
زمانی که به دنبال انتخاب رشته کنکور https://dyavari.com/course-selection/ هستید حتماً سؤال کنید که مبنای مشاور ارشد برای انتخاب رشته داوطلب چیست؟ بعضی از مشاورها تمام تمرکزشان بر روی رتبه است، نه علاقه، نه استعداد و نه شرایط هیچ کدام برایشان اهمیت ندارد. در حالی که مثلاً داوطلبی که توانمندی رشته‌های کادر درمان را ندارد، نباید چون صرفاً رتبه‌اش مناسب این رشته است چنین انتخابی برایش انجام شود یا استعداد ریاضی‌اش در مقایسه با رقیبانش کمتر است نباید رشته‌هایی که دروس و دانش ریاضی زیادی می‌خواهد انتخاب شود.
مشاوری که فقط رتبه را میبیند به علاقه، تناسب شخصیت با رشته، آینده شغلی و میزان رضایتمندی داوطلب بی اعتناست، همین نگاه تک بعدی باعث خواهد شد فقط شانس قبولی با رتبه در نظر گرفته شود. حتی قوانین جدید دفترچه برای چنین مشاوری بی اهمیت است در حالی که یکی از مهم‌ترین فاکتورها در مورد قبولی قوانین به روز شده است.
چنین مشاوری هیچ دید نسبت به آینده داوطلب ندارد و متأسفانه ممکن است موجب سال‌ها سرخوردگی و سردرگمی داوطلب شود. پس به دنبال مشاوری باشید که رتبه را بخشی از انتخاب رشته شما ببیند و نه تمام شما.
یک حدس و گمان چند دقیقه‌ای نمی‌تواند آینده را بسازد
مشاورانی را دیده‌ام که با چند سؤال سطحی سعی می‌کنند خود را حرفه‌ای نشان دهند و بعد بر اساس هرچه پیش آید خوش آید برایتان انتخاب رشته می‌کنند. رشته‌های ناشناخته اما آینده‌دار را نمی‌شناسند و با چند رشته مشهور و دهن‌پرکن برگه را پر می‌کنند بدون اینکه در مورد رشته توضیح دهند یا منطق این انتخاب‌ها را بیان کنند.
مشاور انتخاب رشته باید بتواند دقیق توضیح دهد چرا یک انتخاب بالاتر از رشته مشابه است، تفاوت در چیست و چه نتیجه‌ای برای داوطلب خواهد داشت. مشاور انتخاب رشته نمی‌تواند بر مبنای شاید و اما و اگر پیش برود در عین حال که تضمین صد در صدی برای قبولی نیست باید پشت هر انتخاب یک منطق قوی و دلایل قانع کننده وجود داشته باشد.
با این روش شما بسیاری از رشته‌های خوب را از دست خواهید داد، باور کنید انتخاب رشته اصلاً شانسی نیست، احتمالات در آن دخیل هستند اما مشاور انتخاب رشته‌ای خوب است که این احتمالات را بسنجد و بهترین لیست را ارائه دهد.
انتخاب رشته فقط پر کردن چند کد نیست
هر کد رشته باید با تک‌تک فاکتورهای مهم داوطلب سنجیده شود، مثل رتبه، استعداد، توانمندی و شرایط بعد احتمال قبولی و انتخاب احتمالی رقبا هم در نظر گرفته شود. اینکه مشاور انتخاب رشته بدون بررسی فقط 150 مورد را فهرست وار به شما تحویل بدهد اصلا قابل قبول نیست شما باید بدانید هر انتخاب چه آینده تحصیلی و شغلی دارد. دانشگاهی که قرار است در آن تحصیل کنید چه شرایطی دارد اگر شهر غیر بومی است فرهنگ آن منطقه با دواطلب سازگاری دارد یا نه.
ممکن است رشته‌ای در حال حاضر بازار کار خوبی داشته باشد؛ اما طی 5 الی 10 سال آینده بازار کار اشباع شود یا به خاطر تکنولوژی جدید افت کند. مشاور انتخاب رشته است که باید با در نظر گرفتن آینده و توضیح آن به داوطلب تصویر آینده را برایش روشن کند.
گاهی مشاور ناکارآمد دفترچه را ورق می‌زند و بدون توضیح رشته‌ها لیست را پر می‌کند و تحویل می‌دهد، اگر داوطلب در هر کدام از رشته‌ها پذیرش بگیرد دانشگاه و آینده برایش مبهم خواهد بود و قطعاً از رشته‌اش ناراضی است چرا که هیچ اطلاعاتی در مورد رشته دریافت نکرده و تا ابد فکر می‌کند که شاید در رشته محل بهتری قبول می‌شد. در حالی که اگر مشاور به جای سیاه کردن فرم انتخاب رشته زمان کافی برای توضیح و بیان دلایل منطقی بیاورد داوطلب می‌تواند آینده‌ای بدون ابهام را تجربه کند.
همان‌طور که می‌بینید ماجرا عمیق‌تر از این حرف‌هاست، هرگز یک لیست بدون اطلاعات دقیق و توضیحات تکمیلی را قبول نکنید.
مشاور خوب جای تو تصمیم نمی‌گیرد، آن چیزی را میبیند که تو نمیبینی
مشاور قرار نیست به شما بگوید باید این فهرست را وارد کنید. شما اجازه دخالت، سؤال پرسیدن و نظر دادن در مورد هر یک از انتخاب‌ها را دارید. مشاور بر اساس تجربه و علم باید بخش‌های نادیدنی رشته را برای شما شفاف کند و جایگاه انتخاب را توصیه کند.
نمی‌تواند در مورد شرایط یک رشته توضیح بدهد و شرایط مشابه را هم برایتان مشخص کند و در نهایت دلیل اینکه چرا یک رشته باید قبل از رشته دیگر قرار بگیرد یا چرا یک رشته خوب با شانس قبولی بالا بهتر است در گزینه‌های آخر قرار بگیرد.
مثلاً برای رشته‌های تعهدی باید برای شما شرایط را توضیح دهد، باید برای شما بگوید اگر هدف مهاجرت دارید رشته‌های بورسیه می‌تواند شما را از این هدف دور کند. یا آینده شغلی یک رشته ممکن است خوب نباشد پس شما را باید از این موضوع آگاه کند.
در انتخاب رشته مضطرب هستید ممکن است صرفاً برای رفع این حس تصمیم ناگهانی بگیرید، این مشاور است که باید تشخیص دهد این تصمیم از روی علاقه داوطلب نیست پس باید بتواند این تصمیم را تعدیل کند و جایگزین‌های بهتری برای آن پیشنهاد دهد.
رتبه خوب چگونه با انتخاب رشته بد هدر می شود؟
اطلاع از قوانین جدید کنکور و پذیرش رشته نقطه قوت یک مشاور انتخاب رشته است. یک رتبه عالی اگر با عدم دانش و بی تجربگی ترکیب شود می‌تواند برای داوطلب نو جوان فاجعه آفرین باشد. قوانین هر سال تغییر می‌کند که نقش تعیین کننده در رشته محل قبولی دانش آموز دارد. پس ممکن است با یک بی اطلاعی که به نظر ساده می‌آید تمام آینده یک فرد تغییر کند.
ممکن است رتبه شما پتانسیل قبولی در یک رشته محل خوب را داشته باشد ولی علاقه و شرایط شما با رشته‌های دیگر سازگاری داشته باشد اینجاست که مشاور ناکارآمد اولویت‌بندی را سرسری می‌گیرد یا فقط روی چند انتخاب اول تمرکز می‌کند و مابقی لیست را فقط برای خالی نماندن عریضه پر می‌کند اینجاست که مشکل ایجاد می‌شود، چرا که ما از انتخاب و اولویت‌بندی دیگر داوطلبان اطلاع نداریم، ممکن است رقبا اولویت بندی حرفه‌ای‌تری انجام داده باشند و چون فقط برای شما روی چند انتخاب اول تمرکز شده است شانس قبولی در رشته‌های بهتر به کلی از دست برود.
همان‌قدر حدس و گمان در انتخاب رشته مشکل آفرین است، اطمینان بیش از حد هم بسیار مخرب است. شرایط انتخاب رشته واقعاً به فاکتورها و احتمالات زیادی وابسته است که یک مشاور با دانش و تجربه می‌تواند آن را تعدیل کند.
بعضی از رشته‌های خوب متقاضی کمی دارند که همین باعث افزایش شانس داوطلب می‌شود. اگر مشاور از این نکته بی‌اطلاع باشد ممکن است رتبه‌ای که برای رشته‌های آینده دار مناسب است را با انتخاب‌های کلیشه‌ای و از پیش تعیین شده تباه کند.
چه چیزی تفاوت “لیست انتخاب رشته” را با یک “انتخاب رشته تخصصی” مشخص می کند؟
در لیست انتخاب خبری از بررسی علاقه، استعداد، توانمندی و شرایط فرد نیست، شما دلیل قرار گرفتن این رشته‌ها را در لیست نمی‌دانید، تمام اسامی رشته‌ها آشناست اما در مورد آینده تحصیلی و شغلی آن هیچ اطلاعاتی به شما داده نشده است، شما پر از سؤالید در مورد رشته، دانشگاه، جایگاه و رتبه خودتان هیچ سؤالی در این لیست جواب داده نشده است.
لیست انتخاب رشته را می‌توان فقط اسامی و کد رشته‌ها دانست، اگر از داوطلب بپرسید چرا این رشته در اولویت دهم است یا چه تناسبی با فلان رشته داری هیچ پاسخ روشنی برای آن ندارد و فقط می‌تواند بگوید مشاور این‌طور خواست. در حالی که بعد از انتخاب رشته حرفه‌ای شما تک‌تک رشته‌های فرم را می‌شناسید، دلیل اینکه چرا یک رشته در انتخاب دوم است و نه در انتخاب دهم را خوب می‌دانید. تمام رشته‌ها به طریقی به شما وصل می‌شوند، با شرایط شما سازگار هستند. در یک کلام شما دانای کل لیست انتخاب رشته‌تان هستید.
از آن طرف انتخاب رشته حرفه‌ای توسط مشاور ارشد انتخاب رشته انجام می‌شود که حداقل 10 الی 20 سال در این زمینه تجربه دارد، تمام ابعاد هر انتخاب را می‌سنجد و با شما در میان می‌گذارد، علاقه مندی، شرایط و توانمندی شما برای هر یک از انتخاب‌ها بررسی شده و برای شما هم شفاف سازی می‌شود. یک نسخه آماده به شما تحویل نمی‌دهند بلکه انتخاب‌ها کاملاً شخصی سازی شده است. دلیل منطقی هر انتخاب برایتان شرح داده می‌شود و می‌دانید هر اولویت برایتان فقط شماره انتخاب نیست بلکه از تحلیل پشت آن اطلاع دارید.
تکلیف انتخاب رشته با مشاور چیست؟
همان‌طور که گفتیم انتخاب رشته با مشاور کار بسیار درستی است به شرطی که مشاوری با تجربه و با سابقه قابل اتکا باشد. یعنی بتوانید سوابق کاری و میزان رضایت داوطلبان از این مشاور را بررسی کنید.
یکی از مجموعه‌های بنام در زمینه انتخاب رشته یاوران دانش است. مشاور ارشد این مجموعه با سابقه بیش از 30 سال در زمینه کنکور بالاترین درصد رضایتمندی داوطلبان انتخاب رشته را به خود اختصاص داده است، چرا که تمام مراحل انتخاب رشته برای داوطلبان با حضور داوطلب، خانواده و مشاور ارشد صورت می‌گیرد.
یکی دیگر از مواردی که عامل رضایت داوطلبان است، بررسی چندباره در مراحل مختلف، ایجاد فضای مناسب برای پرسیدن سؤالات، انتخاب رشته‌های مناسب با علایق و توانمندی، بررسی تناسب شخصیت با رشته و شغل آینده، اطلاع دقیق از قوانین جدید دفترچه و اعمال آن در انتخاب رشته، از جمله مواردی است که باعث شده تا شانس قبولی داوطلبان انتخاب رشته یاوران دانش بالاتر برود و از طرفی چون تمام لیست انتخاب رشته با معیار و علایق داوطلب هم خوانی دارد، در هر یک از انتخاب‌هایش قبول شود از رشته و دانشگاهش راضی خواهد بود و دیگر سال‌ها درگیر سرخوردگی یا تلاش برای تغییر رشته نخواهد داشت.
